การออกแบบการเรียนรู้
โดยใช้แนวคิด “สอนน้อย เรียนมาก”
โดยใช้แนวคิด “สอนน้อย เรียนมาก”
Teach Less, Learn More
การออกแบบหน่วยการเรียนรู้แบบย้อนกลับ (Backward Design)
ความหมาย
หน่วยการเรียนรู้แบบย้อนกลับ (Backward Design) หมายถึงการออกแบบหน่วยการเรียนรู้จากหลังมาหน้าซึ่งเป็นการกำหนดเป้าหมายที่ต้องการจะให้เกิดขึ้นกับผู้เรียนขึ้นมาก่อนแล้วจึงกำหนดภาระงาน (Tasks) และวิธีการประเมิน หรือหลักฐานผลการเรียนแล้วนำมาเขียนแผนจัดประสบการณ์การเรียนรู้ ซึ่งจะช่วยให้ครูสามารถจัดกระบวนการเรียนรู้และวัดประเมินผลได้สอดคล้องกับเป้าหมายและมาตรฐาน การเรียนรู้ได้อย่างแท้จริง
การจัดทำหน่วยการเรียนรู้ตามแนวการออกแบบหน่วยการเรียนรู้แบบย้อนกลับนิยมใช้กับหลักสูตรแบบอิงมาตรฐานและการออกแบบหน่วยการเรียนรู้นี้มีไว้เพื่อส่งเสริมการทำหน่วยการเรียนรู้เชิงบูรณาการ โดยคำนึงถึงภาพรวมมากกว่าการสอนบทเรียนแต่ละบทเป็นเอกเทศ
การสร้างหน่วยการเรียนรู้ อาจเริ่มจากการตั้งชื่อหน่วย กำหนดระดับชั้น เวลาและกำหนดความคิดรวบยอด (Concept) อาจมาจากแก่นเรื่อง (Theme) ประเด็นปัญหา (Issue) แนวคิดหลัก (Core Concept) ทฤษฎี (theory) หรือหลักการ (principle) ที่เป็นเพลาขับเคลื่อน องค์ความรู้ ซึ่งเมื่อได้ความคิดรวมยอดให้วิเคราะห์ว่าฝังอยู่ในมาตรฐานใดบ้าง หลังจากนั้นจึงนำมาทำเป็นตัวบ่งชี้(Performance indicator) โดยกำหนดให้ชัดเจนว่าผู้เรียนต้องรู้อะไร สามารถทำอะไรได้ในบริบทใด หรืออาจจะเริ่มจากการกำหนดมาตรฐานแล้วจึงวิเคราะห์เพื่อกำหนดความคิดรวบยอดและทักษะที่ฝังอยู่ในมาตรฐานนั้น นอกจากนี้แล้วครูผู้สอนสามารถนำเรื่องที่ผู้เรียนสนใจมาสร้างเป็นหน่วยการเรียนรู้ แต่ต้องคำนึงว่าเรื่องนั้นมีคุณค่าต่อผู้เรียนและสังคม ประกอบด้วยความคิดรวบยอดของสาขาวิชา และสามารถนำความคิดรวบยอด มากำหนดภาระงานที่มองเห็นเป็นรูปธรรมและท้าทายความรู้ความสามารถของผู้เรียน
กระบวนการสร้างหน่วยการเรียนรู้แบบย้อนกลับ มีขั้นตอนดังนี้
1. กำหนดเป้าหมายของการเรียนการสอน ประกอบด้วย 4 ลักษณะ
1.1 ความเข้าใจที่คงทน (Enduring understandings)
1.2 ความรู้และทักษะเฉพาะวิชา (Subject specific standards)
1.3 ความรู้และทักษะคร่อมวิชา (Trans-disciplinary skill standards)
1.4 จิตพิสัย (Disposition standards) หรือคุณลักษณะที่พึงประสงค์
2. หลักฐานผลการเรียน นำเป้าหมายการเรียนการสอนที่กำหนดไว้ คือ ความเข้าใจที่คงทน จิตพิสัย ความรู้และทักษะเฉพาะวิชา ทักษะคร่อมวิชามากำหนดเป็นภาระงาน (Tasks) และวิธีการประเมิน
3. แผนการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ กำหนดกิจกรรมการเรียนการสอน ให้สอดคล้องกับภาระงานและวิธีการประเมินที่กำหนดไว้ กำหนดทรัพยากรหรือสื่อ และ แบ่งเวลาให้เหมาะสมกับแต่ละกิจกรรมแล้วนำกิจกรรมที่กำหนดไว้มาเรียงลำดับก่อนหลัง เพื่อนำไปจัดกระบวนการเรียนรู้ต่อไป
การออกแบบหน่วยการเรียนแบบ Backward design
หลักการของ Backward Design
กระบวนการออกแบบแบบย้อนกลับ (Backward Design) ของ Wiggins และ McTighc เริ่มจากคิด ทุกอย่างให้จบสิ้นสุด จากนั้นจึงเริ่มต้นจากปลายทางที่ผลผลิตที่ต้องการ (เป้าหมายหรือมาตรฐานการเรียนรู้) สิ่งนี้ได้มาจากหลักสูตร เป็นหลักฐานพยานแห่งการเรียนรู้ (Performances) ซึ่งเรียกว่า มาตรฐานการเรียนรู้ แล้วจึงวางแผนการเรียนการสอนในสิ่งที่จำเป็นให้กับนักเรียนเพื่อเป็นเครื่อง มือที่นำไปสู่การสร้างผลงานหลักฐานแห่งการเรียนรู้นั้นได้
กระบวนการออกแบบการสอนของครูเกี่ยวเนื่องสัมพันธ์กันอย่างต่อเนื่อง 3 ขั้นตอน
ขั้นตอนที่ 1 การกำหนดเป้าหมายที่พึงประสงค์
ขั้นตอนที่ 2 การกำหนดหลักฐานที่แสดงว่าผู้เรียนได้บรรลุเป้าหมายที่พึงประสงค์
ขั้นตอนที่ 3 การวางแผนประสบการณ์การเรียนรู้และการสอน
แต่ละขั้นตอนประกอบด้วยคำถามที่ว่า
ขั้นตอนที่ 1 อะไรคือความเข้าใจที่ต้องการและมีคุณค่า
ขั้นตอนที่ 2 อะไรคือพยานหลักฐานของความเข้าใจ
ขั้นตอนที่ 3 ประสบการณ์การเรียนรู้และการสอนอะไรที่จะสนับสนุนทำให้เกิดความเข้าใจ ความสนใจ และความยอดเยี่ยมในหลักฐานนั้นๆ
กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ.กรุงเทพฯ : เอกสารประกอบหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน
พุทธศักราช 2544 คู่มือการจัดการเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ. โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์. 2544
เฉลิม ฟักอ่อน. เอกสารประกอบการประชุมปฏิบัติการออกแบบการสอนตามแนว Backward
Design. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาลำพูน เขต 1.อัดสำเนา. 2550.
เพ็ญนี หล่อวัฒนพงษา. เอกสารประกอบการประชุมปฏิบัติการออกแบบการสอนตามแนว
Backward Design.
สำนักงานพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. อัดสำเนา.2550
วันที่ 24 เมษายน 2556
